Print this page

Wystawa Meteoryty – przybysze z kosmosu

plakat

Wystawa „Meteoryty – przybysze z kosmosu” została przygotowana pod patronatem Polskiego Towarzystwa Meteorytowego. To kolejna z wystaw w świdnickim Muzeum związana z tematyką kosmosu, relacji między Ziemią a Wszechświatem, której autorem jest dr Radosław Skowron we współpracy z dr. Tomaszem Jakubowskim, dr Jadwigą Białą i Łukaszem Smułą.
Meteoryty na ekspozycji pochodzą z obserwowanych spadków lub z miejsc, gdzie je po raz pierwszy zidentyfikowano. Nazwa meteorytu pochodzi bowiem od miejsca, w którym spadł i tam został znaleziony. Najstarszym z okazów pokazanych na wystawie jest meteoryt Campo del Cielo z Argentyny, który po raz pierwszy został znaleziony w 1576 r. Najmłodszym Tissint, achondryt marsjański z grupy SNC, którego spadek obserwowany był w Maroku w 2011 r. Należy przy tym podkreślić, że datowanie znaleziska nie ma nic wspólnego z jego właściwym wiekiem, ponieważ ten wynosi niekiedy ponad 4,6 miliardów lat. Meteoryty to fragmenty planetoid z wewnętrznego pasa rozciągającego się między orbitami Marsa i Jowisza oraz fragmenty skał z Marsa i satelity Ziemi Księżyca. Na Ziemię codziennie spada ponad 3000 ton meteorytów. Większość spala się w atmosferze, tonie w oceanach i morzach. Te, które spadną na twarde podłoże najłatwiej jest znaleźć na obszarach pustynnych lub pokrytych lodem. Terytorialnie okazy zaprezentowane na wystawie znaleziono przede wszystkim w Afryce: Maroku, Mauretanii, Mali, Burkinie Faso, Tunezji, Libii, Egipcie, Sudanie, Kenii i Namibii; następnie w Azji i Europie: Omanie, Chinach, Rosji, Polsce, Białorusi, Szwecji, Włoszech, Francji i Wielkiej Brytanii; w Ameryce Płn.: USA, Kanadzie, Meksyku; w Ameryce Płd.: Brazylii i Argentynie oraz w Australii. Najcięższe okazy meteorytów na wystawie to Campo del Cielo oraz Muonionalusta. Oba ważą po 33 kg. Jeszcze w XIX w. rozróżniano trzy kategorie meteorytów: kamienne (krzemiany), żelazne (stopy żelaza i niklu) oraz żelazno-kamienne (mieszanina krzemianów i stopu niklowo-żelaznego). Współcześnie podział meteorytów znacznie się rozszerzył. Wśród ponad 100 okazów na wystawie, biorąc pod uwagę klasyfikację meteorytów, najwięcej jest chondrytów zwyczajnych i węglistych, następnie achondrytów, wśród których znajdujemy fragmenty marsjańskich i księżycowych skał, okazy z grupy HED (howardyty, eukryty i diogenity) oraz ureility, ponadto oktaedryty, pallasyty i diamenty.
Na wystawie można obejrzeć starodruki z Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu autorstwa Ernsta Florenza Friedricha Chladniego. Ten niemiecki naukowiec w swej książce „O pochodzeniu znalezionej przez Pallasa i o innych masach żelaznych oraz o pewnych z tym związanych zjawiskach natury” wydanej w 1794 r. jako pierwszy postawił hipotezę o kosmicznym pochodzeniu meteorytów. Stąd też nazwano go Ojcem Meteorytyki, nauki, która bada kosmicznych przybyszów wyjaśniając, w jaki sposób powstał Wszechświat, w którym żyjemy.
Dzięki licznym przykładom kosmicznych spadków w zestawieniu z ziemskimi skałami można na ekspozycji dowiedzieć się w sposób interaktywny, jak rozpoznać meteoryt, np. podczas wycieczki.

Wystawę można zwiedzać bezpłatnie do 13 maja. Zapraszamy!

Radosław Skowron

Oprowadzenie
Oprowadzenie, fot. J. Bandurowski
Doświadczenie
Doświadczenie, fot. R. Skowron
Konsultacje
Konsultacja, fot. J. Bandurowski
Członkowie PTM
Członkowie Polskiego Towarzystwa Meteorytowego, fot. J. Bandurowski