Print this page

Dział Dawnego Kupiectwa i Metrologii Historycznej


ział Dawnego Kupiectwa gromadzi zabytki związane z dawnym handlem. Największą ich grupę stanowią opakowania - przede wszystkim butelki. Wykonane są przeważnie z różnych odmian szkła, a także z kamionki i porcelany. Pochodzą najczęściej z XIX i pocz. XX w., a znajdują się wśród nich m. in. bogato zdobione opakowania cenionych w okresie międzywojennym firm: "Baczewski" i "Miko-lasch" ze Lwowa, "Kasprowicz" z Gniezna i "Hartwig Kantorowicz" z Poznania.
KarczmaAptekaKasa
nteresującą grupę tworzą kamionkowe flaszki i gąsiorki po likierach i wódkach, tak charakterystyczne dla obszarów Śląska i wielu miast Polski. Opakowania przeznaczone dla towarów kolonialnych stanowią następną podgrupę eksponatów. Znajdują się wśród nich kamionkowe i blaszane pudełka na tytoń, herbatę, kawę, papierosy i wyroby cukiernicze. Następne kolekcje stanowią tzw. realia kupieckie, czyli przedmioty stanowiące wyposażenie sklepów, np. kasy sklepowe oraz zbiór eksponatów związanych z reklamą: szyldy, popielniczki, wydawnictwa reklamowe.

ajciekawsze eksponaty pokazywane są zarówno w sposób tradycyjny, w gablotach, jak i w postaci aranżacji sklepu kolonialnego z pocz.. XX w., karczmy z pocz. XX w. oraz apteki z przełomu XIX i XX w.
 


Dziale Metrologii Historycznej gromadzi się, opracowuje i udostępnia zabytki kultury materialnej zawiązane z wymianą towarową. Są to przede wszystkim realia kupieckie, wśród których znajdujemy wagi i odważniki (wszelkich typów), łokcie, średnicomierze, miary nasypne i nalewne, a także narzędzia miernicze do cechowania, wzorcowania i legalizacji narzędzi użytkowych. Do najcenniejszych wag należą wagi targowe oraz wagi monetarne. Na szczególną uwagę zasługuje osiemnastowieczna waga I. C. Simona z Wrocławia oraz jedyny publicznie dostępny na świecie egzemplarz wagi stołowej Rademachera. Wśród odważników wyjątkowy zbiór stanowią odważniki składane. Do bardzo rzadkich zabytków należą łokcie wzorcowane w miarach śląskich, pruskich, nowopolskich oraz metrycznych. W zbiorach znajdują się miary nalewne i nasypne. Wśród miar nasypnych, zbożowych zachowały się korce wrocławskie i świdnickie.


abytki metrologiczne w większości pochodzą z XIX i XX w., ale w kolekcji znajdują się także zabytki pochodzące z XIV w. Dominują eksponaty pochodzące z terytoriów rozbiorowych Polski, przede wszystkim o proweniencji pruskiej i niemieckiej, ale są także zabytki z innych krajów z Rosji, Austro-Węgier, Niderlandów, Belgii, Francji i Wielkiej Brytanii, także z USA. Zbiór obecnie liczy ponad 2500 eksponatów, na który składają się eksponaty pochodzące z dawnej kolekcji Józefa Arentowicza, przekazy z muzeów dolnośląskich oraz dary i zakupy.


ramach działalności naukowej prowadzona jest stała współpraca z innymi muzeami, które w swoich zbiorach posiadają tego typu muzealia, szczególnie z Muzeum Miar przy Głównym Urzędzie Miar w Warszawie. Ponadto Muzeum jest członkiem Międzynarodowego Stwarzyszenia Metrologicznego "Miary i Wagi" z siedzibą w Solingen w Niemczech. Najciekawsze muzealia eksponowane są na wystawie stałej w gablotach oraz w postaci dwóch aranżacji - Domu WagiUrzędu Miar oraz Stacji Paliw, jedynych tego typu ekspozycji w Polsce. Zaprezentowano tutaj narzędzia miernicze według rodzaju, obrazując ich ewolucyjny rozwój. Wyjątkową ozdobą kolekcji jest waga do wzorcowania odważników użytkowych londyńskiej firmy Oertling, prawdziwy wagowy Rolls - Royce.



Na podstawie:
A. Janiszek, Dzieje miar w Polsce, Warszawa 1979.
G. Hofmann, Metrologicka prirucka, Pilzno 1984.
H. Homann, Preussische Eichaemter 1816-1869 [w:] Zeitschrift fuer Metrologie, 30/1994.

Radosław Skowron